- Hometracked.com - Thủ thuật này xuất phát từ các thảo luận về kỹ thuật sử dụng EQ (equalizer): Điều chỉnh băng thông hẹp khi cắt các tần số và điều chỉnh băng thông rộng khi tăng các tần số.

Nhiều lý do để chúng ta phải lưu ý đến lời khuyên này. Vì nó không phải là một vấn đề dễ hiểu, đặc biệt nếu bạn không quen với các thông số EQ, nên thường các cách giải thích là không rõ ràng. Tôi sẽ giải thích kỹ dưới đây và bạn có thể sử dụng các thong tin này để tăng cường hiểu biết về điều chỉnh EQ trong khi mix.

Khái niệm

Hiểu một cách đơn giản, EQ (equalizers) biến đổi tính chất âm thanh bằng cách tăng hay giảm các tần số.

Mỗi thiết bị EQ thường có 3 thông số: Frequency, Gain, and Bandwidth.

Frequency: xác định vị trí trong phổ âm mà sự điều chỉnh xảy ra. Tần số có từ  thấp đến cao

Gain xác định độ lớn của sự điều chỉnh tần số. Các giá trị dương (+) tăng tín hiệu âm thanh của tần số cụ thể, ta gọi là “boost” (tăng) và giá trị âm (-) giảm đi tín hiệu của tần số cụ thể, ta gọi là “cut” (cắt).

Bandwidth (băng thông) cho phép ta chọn tầm cữ của các dải tần gần kề với tần số mà ta chỉnh. Ta còn gọi là “Q”. Giá trị “Q” càng cao thì càng ít tần số bị ảnh hưởng, và ngược lại, giá trị Q càng thấp thì càng nhiều tần số bị ảnh hưởng.

Xem thêm về khái niệm EQ ở đây: http://www.maikien.com/index.php?option=com_content&view=article&id=77:eq&catid=21:son-nhc-may-tinh&Itemid=76

Minh họa sau đây sẽ cho ta thấy rõ hơn về các thông số trên:

Từ trái qua phải là sự kết hợp tăng giảm các tần số:
#1 – Cắt hẹp – Lưu ý giá trị Q rất cao, và đã giảm gain đi âm -13dB.
#2 – Tăng hẹp – Để ý gain đã tăng lên dương 13dB.
#3 – Cắt rộng – Lưu ý giá trị Q thấp.
#4 – Tăng rộng.

Các plugin EQ của bạn có thể khác nhưng các giá trị thường là như nhau, và chúng thường có 3 thông số điều chỉnh là Frequency, Gain, và Bandwidth.

Tại sao đây lại là lời khuyên hữu ích?

Trên thực tế, ta cắt EQ rộng sẽ làm mất đi nhiều tần số gần kề và tín hiệu bị mất nhiều và do vậy ảnh hưởng đến âm thanh. Bỏ đi nhiều quá nhiều tín hiệu sẽ làm biến dạng âm thanh và do vậy bản mix sẽ không trung thực.

Ngược lại, nếu ta cắt hẹp, ta chỉ bỏ đi một vài tần số cụ thể do vậy không ảnh hưởng nhiều đến âm thanh. Trên thực tế, ta khó nghe được hiệu quả của sự cắt hẹp vì chúng chỉ bỏ đi vài tần số mà thôi. Thông thường ta loại đi vài tần số “có vấn đề” như các bồi âm, tiếng rít, hú, tiếng um… mà không gây ảnh hưởng đến tổng thể tính chất âm thanh. Trong trường hợp này cắt hẹp rất hữu dụng.

Cũng tương tự như vậy, với việc tăng hẹp, ta cũng sẽ khó nghe thấy sự khác biệt bởi vì ta chỉ tăng một vài tần số cụ thể. Tuy nhiên trên thực tế, tăng hẹp thường làm cho âm thanh không được tự nhiên và gây chói tai, trong khi tăng rộng sẽ làm âm thanh tự nhiên và có hiệu quả âm thanh rõ rệt với tai nghe.

Các ví dụ dưới đây sẽ làm rõ vấn đề này. 5 tập tin âm thanh sẽ minh họa cho sự điều chỉnh tần số EQ khác nhau. Đầu tiên là âm thanh của tập tin gốc, chưa xử lý.

Download âm thanh gốc

Tập tin tiếp theo ta sử dụng phương pháp tăng hẹp ở tần số 2060Hz

Download âm thanh

Âm thanh vang lên chói tai và có hiệu ứng kim khí.

Bây giờ ta sử dụng tăng rộng ở tần số 2060Hz.

 Download âm thanh

Trong khi âm thanh có thể không hoàn hảo nhưng sự chói tai không còn nữa bởi vì nhiều tần số xung quang cũng tăng theo và tai người cảm nhận sự khác biệt một cách đồng đều.

Ví dụ tiếp theo minh họa cắt rộng ở tần số 2060Hz

Download âm thanh

Luy ý tính chất âm thanh đặc trưng của guitar đã bị mất đi.

Cuối cùng là ví dụ về phương pháp cắt hẹp ở tần số 2060Hz.

Download âm thanh

Ta đã loại bỏ được tiếng chói tai mà không ảnh hưởng đến tính chất âm thanh của guitar. Tuy nhiên sự điều chỉnh này hơi khó nhận biết, bởi vì tần số gây chói tai cũng không xuất hiện rõ ở tập tin âm thanh gốc.

Tóm lại, các ví dụ này chỉ để minh họa sự khác biệt về âm thanh khi điều chỉnh EQ. Trên thực tế ta không tăng hay cắt đi đến 14dB ở tần số 2060Hz đối với rãnh guitar acoustic. Tuy nhiên, nguyên lý này đúng với tất cả các loại âm thanh mà ta làm việc với chúng. Cũng lưu ý rằng kỹ thuật này thích hợp hơn với các thiết bị hay plugin dạng parametric equalizers. Dạng Graphic EQ thường có băng thông cố định ở một tần số cụ thể, do vậy thành ngữ này sẽ không có tác dụng.

Cuối cùng, điều quan trọng nhất là lời khuyên này nói chung là hữu ích nhưng nó không phải quy tắc cứng nhắc. Đôi khi hiệu ứng gây chói tai của tần số này lại mang phù hợp với yêu cầu của bản mix. Là một người mix âm thanh thì hãy để cho tai nghe là vị quan tòa cuối cùng đánh giá âm thanh nào vang lên hay nhất.